Κοπή Πίτας της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Κέρκυρας

 Απολογισμός 2025 και κοπή πίτας για το 2026.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε και φέτος στην αίθουσα της Φιλαρμονική Σιναράδων Κέρκυρας.

Ευχαριστούμε θερμά το διοικητικό συμβούλιο και τον πρόεδρο κ. Στέφανο Βλάσση.

Παραβρέθηκαν ο βουλευτής κ. Δημήτρης Μπιάγκης και ο δήμαρχος κ. Στέφανος Πενηντάρχου Πουλημένος.

Παρουσιάστηκε από τον γραμματέα κ. Μιχάλη Πακτίτη ένα εξαιρετικό βίντεο με φωτογραφίες περασμένων δεκαετιών με τους ανθρώπους του χωριού μας. Η συγκίνηση όλων ήταν μεγάλη.

Ο κ. Κώστας Γραμμένος με πολλή συγκίνηση και αγάπη μας μίλησε για την ιστορία του χωριού, την οποία έχει ερευνήσει ενδελεχώς.

Καράλη

Πλησίον του πάρκου του Μον Ρεπό κι επί της οδού Εμμανουήλ Θεοτόκη, στο μέρος που λειτουργεί σήμερα το ξενοδοχείο Αρίων κι ακριβώς στη θέση της εισόδου του, υπήρχε μία μονοκατοικία με τον κήπο της που ο ιδιοκτήτης ήταν γνωστός με το επώνυμο Καράλης. Είχε έλθει από τη Ρωσία στο τέλος της δεύτερης δεκαετίας του 20ου αι., μετά την οκτωβριανή επανάσταση και κατοίκησε στην περιοχή αυτή.

Μιλούσε ελληνικά αλλά από την προφορά του γινόταν αντιληπτό ότι δεν ήταν Έλληνας. Του άρεσε ν’ ασχολείται με την καλλιέργεια λουλουδιών στον κήπο του και τον διέκρινε μία έντονη ροπή προς το ωραίο φύλο…το οποίο κυριολεκτικά λάτρευε και κυκλοφορούσε μ’ ένα γαρύφαλλο ή τριαντάφυλλο στο στήθος φλερτάροντας τις γυναίκες. Σιγοτραγουδούσε πάντοτε το ίδιο τραγούδι το γνωστό στην εποχή του:

Γυναίκες τρελές… που κάνουν νάζια κι ύστερα ξεχνούν…

Το επώνυμο του γραφικού αυτού τύπου έγινε τοπωνύμιο στη θέση της κατοικίας του και οι γεροντότεροι κάτοικοι του Ανεμόμυλου αναφέρουν τ’ όνομά του και θυμούνται ότι οπουδήποτε άκουγαν το παραπάνω τραγούδι έλεγαν: το τραγούδι του Καράλη.

Ο αναφερόμενος απεβίωσε μετά τον πόλεμο χωρίς να έχει απογόνους και η οικία του κατεδαφίστηκε το 1967 όταν κτίστηκε το ξενοδοχείο Αρίων.

Τοπωνύμια. Γλωσσικές Μαρτυρίες στην Ιστορική Διαδρομή της Κέρκυρας. Γιώργος Χ. Σουρτζίνος

Επιμέλεια κειμένου: Στεφανία Μαυρωνά

Έφυγε απ' τη ζωή ο Στέλιος Γραμμένος

Το διοικητικό συμβούλιο της Ιστορικής Λαογραφικής Εταιρείας Κέρκυρας  "Νίκος Πακτίτης" εκφράζει τα θερμά του συλλυπητήρια στους οικείους του για τον θάνατο του κ. Στέλιου Γραμμένου. Ο κύριος Στέλιος έφυγε πλήρης ημερών στα 96 έχοντας ζήσει μια ζωή γεμάτη προσφοράς.

Ο κύριος Στέλιος διαβάζει από ένα από τα βιβλία που έχει συγγράψει 
στην εκδήλωση που οργάνωσε
 η Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Κέρκυρας
τον Αύγουστο του 2015
για να τιμήσει τον ίδιο και το συγγραφικό του έργο.

Στους παρακάτω συνδέσμους πληροφορίες για τον κύριο Στέλιο Γραμμένο.

https://laografikomouseiosinaradon.blogspot.com/.../2015...

https://laografikomouseiosinaradon.blogspot.com/.../blog...

Γαρίτσα

 Η Γαρίτσα είναι το αρχαιότερο προάστιο της πόλης, το τοπωνύμιο όμως αυτό το συναντάμε το 1650 π..Η αρχική του ονομασία που απαντάται σε χειρόγραφα ήδη από το 1370 ήταν Γαστράδες και Γαστράδικα επειδή στην περιοχή αυτή αναπτύχθηκαν εργαστήρια αγγειοπλαστικής, τα οποία παρήγαγαν γάστρες (πήλινα σκεύη) από τις οποίες δημιουργήθηκε και το επώνυμο Γαστράς. Το τοπωνύμιο Γαστράδες, πολλές φορές στις πηγές αναφέρεται και ως Καστράδες από παρετυμολογία της λέξης κάστρο αλλά όπως προκύπτει και από γα
μήλιες πράξεις της αρχειακής σειράς Μεγάλοι Πρωτοπαπάδες, που εναπόκειται στα αρχεία της Κέρκυρας, δεν διατηρήθηκε για μεγάλο χρονικά διάστημα γιατί αντικαταστάθηκε από το όνομα Γαρίτσα […]. Το τοπωνύμιο Γαρίτσα προέρχεται από τη λέξη γάρος που σημαίνει αφενός ένα είδος σάλτσας από άλμη και μικρά ψάρια αλλά και τ’ αλατισμένο νερό μέσα στο οποίο διατηρούνται οι ελιές ψάρια λαχανικά κ.λπ., κατ’ επέκταση δηλαδή την άλμη, τη σαλαμούρα. Από αυτό προκύπτει ότι οι κοιλότητες που είναι γεμάτες με θαλασσινό νερό και περιείχαν μικρά ψάρια ήταν γαρώδεις, έμοιαζαν με γάρο. Στην ονομασία γάρος προστέθηκε η κατάληξη -ιτσα, που δηλώνει το μικρό μέγεθός τους και έτσι καθιερώθηκε το αναφερόμενο τοπωνύμιο. Σε χαλκογραφία του Jean- Baptiste Homann του 1720 που απεικονίζεται ο κόλπος και το προάστιο Γαρίτσα, διακρίνονται οι χαρακτηριστικές αυτές λιμνούλες η μία κοντά στην άλλη. Η Γαρίτσα από το 1878 και για αρκετά χρόνια αναφέρεται από τους περιηγητές και με το όνομα Λυκούρσι, λόγω της εγκατάστασης εκεί εξακοσίων περίπου κατοίκων από το Λυκούρσι της Βορείου Ηπείρου, οι οποίοι ξεχώριζαν για τους τοπικούς τους χορούς και τις γραφικές ενδυμασίες. Χαρακτηριστική είναι η παρακάτω φωτολιθογραφική εικόνα γυναίκας από το λεύκομα του Μουσείου Μπενάκη « Ελληνικαί Εθνικαί Ενδυμασίαι» του Nicola Sperling, η οποία έχει λεζάντα: Κέρκυρα- Λυκούρσι (νυν Γαρίτσα), χωρική. Μερικά επώνυμα οικογενειών προσφύγων Λυκουρσιωτών, που ακόμη και σήμερα ακούγονται στην περιοχή της Γαρίτσας είναι ο Γκέκας, Μπεράτης, Μπόντας, Σκούπουρας, Τσόγκας, Τσόνας κ.α

Τοπωνύμια. Γλωσσικές Μαρτυρίες στην Ιστορική Διαδρομή της Κέρκυρας.

Γιώργος Χ. Σουρτζίνος

Φωτογραφία: Συλλογή του συγγραφέα

Επιμέλεια κειμένου: Στεφανία Μαυρωνά

Πεταλά

Καλή χρονιά σε όλους/ες με υγεία!

Συνεχίζουμε την ενότητα <<Τοπωνύμια της Κέρκυρας>> με το τελευταίο τοπωνύμιο από το προάστιο του Μαντουκιού:

Πεταλά

Στο προάστιο Μαντούκι, διασχίζοντας την οδό Ξενοφώντος Στρατηγού συναντάμε αριστερά μετά τον αριθμό 120 την Σπύρου Λούη. Η πλατιά και πλακόστρωτη με μικρές ορθογώνιες πλάκες οδός μας οδηγεί ανηφορίζοντας μετά από 60 μ. σε μία αδιαμόρφωτη, χωμάτινη και χορτιαριασμένη σήμερα (2005) πλατεία, που περικλείεται από παλιές και νεότερες κατοικίες. Η μικρή αυτή περιοχή, η οποία είναι αδιέξοδη, αναφέρεται από τους κατοίκους του Μαντουκιού με το τοπωνύμιο Πεταλά. Οι μεγαλύτεροι κάτοικοι θυμούνται ότι το μέρος αυτό λόγω του ελεύθερου ακάλυπτου χώρου που υπάρχει εκεί, ήταν άλλοτε τόπος συγκέντρωσης και παιγνιδιών των νέων της γύρω περιοχής και συχνά αναφερόταν η φράση:

Πάμε να παίξουμε στου Πεταλά.

Η καθιέρωση της ονομασίας αυτής προέρχεται από το ομώνυμο επώνυμο κάποιας οικογένειας που διέμενε παλαιότερα εκει. Οι γείτονες μας υπέδειξαν ένα παλιό σπίτι στο χώρο αυτό, λέγοντας ότι είναι το σπίτι του Πεταλά. Σε νοταριακές πηγές του πρώιμου 16ου αι. (6 Ιουνίου 1511) συναντάται το όνομα Πεταλάς Θεόδωρος, μάρτυρας στη σύναψη ενός συμβολαίου, ενώ το 1828 τ'αναφερόμενο επίθετο απαντάται στο Μαντούκι.

Τοπωνύμια. Γλωσσικές Μαρτυρίες στην Ιστορική Διαδρομή της Κέρκυρας.

Γιώργος Χ. Σουρτζίνος

Επιμέλεια κειμένου: Στεφανία Μαυρωνά

Ευχές

Από καρδιάς θέλω να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τον επιμελητή του Μουσείου μας Makhs Grammenos Μάκης Γραμμένος για την λειτουργία του μουσείου μας με πολλή αγάπη και υπερβάλλοντα ζήλο.

Ένα ξεχωριστό μεγάλο ευχαριστώ στον μικρό ταλαντούχο Καραγκιοζοπαίκτη Χρήστος Πηγής.

Να ευχαριστήσω ιδιαίτερα και την επιστημονική διευθυντήρια του μουσείου, υποψήφια διδάκτωρ του Ιονίου Πανεπιστημίου, Στεφανία Μαυρωνά για το έργο της όλη τη χρονιά που φεύγει.

Φώντας Αλαμάνος

Πρόεδρος Ιστορικής Λαογραφικής Εταιρείας Κέρκυρας

"Νίκος Πακτίτης"